Net billing: co to jest, jakie są zasady w 2026 i czym różni się od net meteringu?

Net metering a net billing – na czym polegają systemy rozliczania fotowoltaiki?

Net metering, nazywany także systemem opustów lub opomiarowaniem netto, był stosowany przez prosumentów korzystających ze starszego modelu rozliczeń. Energia oddana do sieci była rozliczana ilościowo.
W przypadku instalacji o mocy do 10 kW za 1 kWh energii wprowadzonej do sieci można było odebrać 0,8 kWh. Dla instalacji o większej mocy współczynnik wynosił 0,7.
Net billing działa inaczej. Nadwyżka energii nie jest rozliczana jako określona liczba kilowatogodzin do późniejszego odbioru. Zamiast tego otrzymuje wartość pieniężną, która trafia na depozyt prosumencki.
To oznacza, że w net-billingu znaczenie mają nie tylko ilość wyprodukowanej energii i autokonsumpcja, ale również ceny energii na rynku.

Jak działa net metering?

W systemie net metering energia wyprodukowana przez instalację fotowoltaiczną jest w pierwszej kolejności zużywana na bieżąco.
Jeżeli panele produkują więcej energii, niż w danym momencie potrzebuje gospodarstwo domowe, nadwyżka trafia do sieci.
Prosument może później odebrać część wcześniej wprowadzonej energii. System opustów nie działał więc na zasadzie sprzedaży każdej nadwyżki za określoną cenę.
Największe znaczenie miała autokonsumpcja. Energia zużyta bezpośrednio w domu nie musiała być wcześniej oddawana do sieci, dlatego zwiększanie bieżącego zużycia własnej energii poprawiało wykorzystanie instalacji.

Jak działa net billing?

W net-billingu energia wyprodukowana przez fotowoltaikę jest również w pierwszej kolejności zużywana na bieżąco.
Jeżeli produkcja jest większa od aktualnego zapotrzebowania, nadwyżka zostaje wprowadzona do sieci.
Nadwyżka otrzymuje wartość pieniężną zgodnie z zasadami obowiązującymi dla danego prosumenta. Kwota jest zapisywana na depozycie prosumenckim. Środki można następnie wykorzystać do rozliczenia energii pobieranej z sieci.

W praktyce można więc wyróżnić trzy etapy:

1. Autokonsumpcja – energia jest zużywana bezpośrednio w domu,
2. wprowadzenie nadwyżki do sieci – niewykorzystana energia trafia do sieci,
3. depozyt prosumencki – wartość oddanej energii jest zapisywana na koncie prosumenta.

Depozyt nie jest jednak zwykłym rachunkiem bankowym. Służy do rozliczania energii pobieranej od sprzedawcy.

Jak wygląda rozliczenie fotowoltaiki w net-billingu?

Najprostszy przykład pokazuje, dlaczego autokonsumpcja jest tak ważna.
Załóżmy, że instalacja PV wyprodukuje w ciągu miesiąca 500 kWh.
Gospodarstwo domowe zużyje bezpośrednio 200 kWh. Pozostałe 300 kWh zostanie wprowadzone do sieci.
Te 300 kWh zostanie wycenione zgodnie z zasadami net-billingu. Wartość energii trafi na depozyt prosumencki.
Kiedy instalacja nie produkuje wystarczającej ilości energii, gospodarstwo pobiera prąd z sieci. Wartość zgromadzona na depozycie może zostać wykorzystana do rozliczenia zakupionej energii.

Dlatego w net-billingu nie wystarczy sprawdzić, ile energii produkuje instalacja. Znaczenie ma również to, ile energii zużywasz bezpośrednio i ile energii oddajesz do sieci.

Jak ustalane są stawki net billingu?

Jednym z najważniejszych elementów systemu jest sposób wyceny energii wprowadzanej do sieci.

W zależności od sytuacji prosument może być rozliczany według:

• RCEm, czyli rynkowej miesięcznej ceny energii elektrycznej,
• RCE, czyli rynkowej ceny energii elektrycznej wyznaczanej dla poszczególnych godzin.

Polskie Sieci Elektroenergetyczne publikują wartości RCEm. Jest ona średnią ważoną cen rynkowych RCE i nie zawiera VAT ani podatku akcyzowego.

Czym różnią się RCEm i RCE?

RCEm jest miesięczną średnią ceną rynkową. W uproszczeniu oznacza to jedną wartość odnoszącą się do danego miesiąca.
RCE uwzględnia cenę energii w konkretnych okresach rynkowych. W praktyce wartość energii może więc zmieniać się w ciągu dnia.
Ma to znaczenie dla prosumenta, który potrafi przesuwać zużycie energii albo korzysta z magazynu energii.
Przykładowo energia oddawana do sieci w okresie niskich cen rynkowych może mieć mniejszą wartość niż energia rozliczana w godzinach z wyższymi cenami.

Jakie są stawki net billingu w 2026 roku?

Ceny energii w systemie net-billing zmieniają się. Nie ma jednej stałej stawki obowiązującej przez cały rok.

Według danych PSE RCEm wynosiła w 2026 roku:

Oznacza to, że lipcowa RCEm wyniosła 0,26288 zł/kWh, czyli około 26,3 grosza za kWh. PSE wskazuje również, że RCEm jest średnią ważoną z rynkowych cen RCE.

Nie należy traktować jednej miesięcznej wartości jako gwarantowanej ceny sprzedaży energii w przyszłości. Stawki zależą od sytuacji na rynku.

Co oznacza współczynnik 1,23 w net-billingu?

Zgodnie z nowelizacją ustawy o OZE z końca 2024 roku wprowadzono mechanizm zwiększający wartość energii zapisywanej na depozycie prosumenckim o współczynnik 1,23.
W praktyce oznacza to, że wartość energii wprowadzonej do sieci może zostać pomnożona przez 1,23, dzięki czemu na depozycie prosumenckim zostaje zapisana wyższa kwota.
Szczegółowe zasady stosowania tego mechanizmu, w tym zakres podmiotów, których dotyczy, oraz termin jego zastosowania, wynikają z obowiązujących przepisów i zależą od indywidualnej sytuacji prosumenta.

Kto może korzystać z rozliczenia RCEm, a kto z RCE?

Istotne znaczenie ma data rozpoczęcia wytwarzania energii.
Prosument, który rozpoczął wytwarzanie energii przed 1 lipca 2024 roku, może pozostać przy rozliczeniu według średniej miesięcznej ceny RCEm.
Taki prosument może również dobrowolnie przejść na rozliczenie według godzinowej ceny RCE. W tym celu musi złożyć odpowiednie oświadczenie sprzedawcy energii.
Dla prosumentów, którzy rozpoczęli wytwarzanie energii po 1 lipca 2024 roku, podstawą rozliczenia jest rynkowa wartość energii w danej godzinie, czyli RCE.
Zmiana z RCEm na RCE może być interesująca szczególnie wtedy, gdy prosument ma możliwość elastycznego zarządzania energią.

Czy net billing jest opłacalny?

Nie można wskazać jednej wartości oszczędności dla wszystkich instalacji fotowoltaicznych.
Opłacalność zależy przede wszystkim od profilu zużycia energii, autokonsumpcji, wielkości instalacji, cen energii oraz sposobu rozliczania nadwyżek.
Duże znaczenie ma autokonsumpcja.
Jeżeli energia z paneli jest zużywana bezpośrednio w domu, prosument ogranicza ilość energii kupowanej z sieci. Nie musi wtedy sprzedawać nadwyżki po cenie rynkowej, a następnie kupować energii po cenie wynikającej z umowy.
Dlatego instalacja fotowoltaiczna może działać korzystniej, gdy zużycie energii jest dopasowane do godzin produkcji PV.

Pomocne może być między innymi:

• uruchamianie urządzeń elektrycznych w czasie produkcji PV,
• sterowanie ogrzewaniem lub pompą ciepła,
• ładowanie samochodu elektrycznego w godzinach produkcji,
• wykorzystanie magazynu energii,
• zastosowanie systemu zarządzania energią.

Czy magazyn energii poprawia rozliczenie w net-billingu?

Magazyn energii może zwiększyć autokonsumpcję, ponieważ pozwala przechować część energii wyprodukowanej w ciągu dnia i wykorzystać ją później.
Bez magazynu nadwyżka trafia do sieci i jest rozliczana zgodnie z zasadami net-billingu.
Z magazynem część energii może zostać wykorzystana wieczorem lub w nocy bez wcześniejszego wprowadzania jej do sieci.
Nie oznacza to jednak, że każdy magazyn energii automatycznie skróci okres zwrotu inwestycji. Efekt zależy między innymi od profilu zużycia, pojemności magazynu, jego sprawności oraz kosztu całego systemu.

Jak długo można wykorzystać środki z depozytu prosumenckiego?

Środki zgromadzone na depozycie prosumenckim można wykorzystać do rozliczenia energii pobieranej z sieci w okresie 12 miesięcy od momentu przypisania odpowiedniej wartości do depozytu.
Po tym okresie niewykorzystana wartość podlega zasadom zwrotu określonym w ustawie. Dla prosumentów pozostających przy RCEm zwrot niewykorzystanej nadpłaty może wynosić do 20%.
Prosument, który przejdzie z RCEm na RCE zgodnie z obowiązującymi zasadami, może korzystać z wyższego limitu zwrotu – do 30% niewykorzystanej wartości energii, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach.

Ważne: okres rozliczeniowy na fakturze nie jest tym samym co 12-miesięczny okres wykorzystania depozytu.

Co zmieniło się w net-billingu w 2026 roku?

W 2026 roku prosument powinien zwrócić uwagę przede wszystkim na kilka elementów.

Współczynnik 1,23

Wartość energii przypisywanej do depozytu prosumenckiego jest zwiększana o 23%. Mechanizm ten ma poprawiać relację pomiędzy wartością energii oddawanej do sieci i energii później kupowanej.

Rozliczenia godzinowe RCE

System pozwala uwzględniać rzeczywistą rynkową wartość energii w poszczególnych godzinach. Dla prosumentów z możliwością przesuwania zużycia lub wykorzystania magazynu energii może to mieć istotne znaczenie.

W praktyce cena RCE może znacząco zmieniać się w zależności od pory dnia i warunków rynkowych. Przykładowo, latem w godzinach południowych może wynosić około 0,15 zł/kWh, podczas gdy zimą wieczorem może sięgać nawet około 1,80 zł/kWh.

Podane wartości mają wyłącznie charakter ilustracyjny i pokazują możliwy zakres zmian cen. Nie są to gwarantowane ani średnie stawki, a rzeczywista cena RCE w konkretnej godzinie może być inna.

Miesięczne rozliczenia w TAURON Dystrybucja

Od 1 września 2026 roku TAURON Dystrybucja przechodzi na miesięczny cykl rozliczeniowy dla wszystkich prosumentów przyłączonych do tej sieci.
Zmiana dotyczy częstotliwości fakturowania. Nie zmienia ona zasad net-billingu ani net-meteringu oraz nie oznacza utraty środków zgromadzonych na depozycie. TAURON wskazuje, że środki z depozytu nadal można wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od wprowadzenia energii do sieci.

Kto musi stosować net billing?

Net billing jest podstawowym systemem rozliczeń dla nowych prosumentów, którzy zostali objęci tym modelem po zmianie przepisów w 2022 roku.
Osoby korzystające wcześniej z systemu opustów mogą zachować prawa wynikające z net meteringu na zasadach określonych w przepisach.
Dlatego przed zmianą systemu rozliczeń lub rozbudową instalacji trzeba sprawdzić indywidualny status prosumenta, datę przyłączenia oraz dokumenty dotyczące instalacji.
Nie należy automatycznie zakładać, że każda starsza instalacja musi zostać natychmiast przeniesiona do net-billingu.

Net billing vs net metering – najważniejsze różnice

Najważniejsza różnica polega na tym, że net metering rozliczał energię w kWh, a net billing rozlicza jej wartość pieniężną.

Czy nadwyżka prądu z fotowoltaiki przepada?

Nie można powiedzieć, że każda nadwyżka energii natychmiast przepada.
W net-billingu wartość energii wprowadzonej do sieci trafia na depozyt prosumencki. Środki można wykorzystać do rozliczenia energii pobieranej z sieci w określonym ustawowo okresie.
Po upływie 12 miesięcy niewykorzystana wartość podlega zasadom zwrotu określonym w ustawie.
Dlatego najważniejsze jest zwiększanie autokonsumpcji i świadome zarządzanie energią.

Podsumowanie

Net billing zmienił sposób rozliczania energii z fotowoltaiki. Zamiast odbierać określoną ilość wcześniej oddanych kilowatogodzin, prosument rozlicza wartość energii wprowadzonej do sieci.

W 2026 roku szczególne znaczenie mają autokonsumpcja, depozyt prosumencki, współczynnik 1,23 oraz ceny RCEm i RCE.

Na opłacalność instalacji wpływa więc nie tylko jej moc. Znaczenie ma również profil zużycia energii, możliwość wykorzystania jej w czasie produkcji oraz sposób zagospodarowania nadwyżek.

Dobrze dobrana instalacja PV powinna być dopasowana do rzeczywistego zużycia energii. W przypadku większej ilości nadwyżek warto przeanalizować także magazyn energii lub system zarządzania energią.

Stan informacji: sierpień 2026 r.